De emancipatie van de poëzie

Arie Boomsma heeft zich in mijn culturele geheugen genesteld als de eerste mannelijke omroepster van Nederland. Avond aan avond zat hij daar om zeven uur: in een fleurige streepjestrui en met nimmer aflatende glimlach, klaar om de Yorin-soap Onderweg naar Morgen aan te kondigen.

Sinds Boomsma niet onverdienstelijk de tv-gids voorlas, kende zijn carrière een grillig verloop. Na een paar mislukte zakelijke projecten en een eveneens falend schrijverschap keerde hij terug naar de televisie, naar de EO en – toen die werkgever zijn halfnaaktfoto’s voor L’Homo niet kon waarderen – de KRO. Eenmaal weer bij de omroep trad er een opmerkelijke kentering op in Boomsma’s imago: Arie leek zijn roeping gevonden te hebben als een waar emancipator. Eerst voor de christenen, vervolgens voor de homo’s.

En nu is er dan de poëzie. Groot was mijn verbazing toen Boomsma vorige week woensdag in De Wereld Draait Door aankondigde dat hij een bloemlezing heeft samengesteld. In het voorjaar van 2011 verschijnt bij Uitgeverij Prometheus Boomsma’s ‘keuze uit ruim een eeuw Nederlandse dichtkunst’. Van zijn website:

Dit boek is niet moralistisch, geen wijzende vinger of activistische oproep, maar het biedt een venster waardoor je de wereld kunt bekijken. Zowel voor poëziekenners als voor hen die nog nooit hebben stil gestaan bij een gedicht. De door Arie gekozen gedichten zetten aan het denken, ze maken iets los of laten je genieten van hun klank, ritme, woordgebruik of toon. In Met dat hoofd gebeurt nog eens wat deelt Arie het plezier dat hij zelf beleeft aan gedichten met zijn lezers.

Een kleine inventarisatie in een literair georiënteerde omgeving leverde een opvallend eensluidende reactie op bovenstaande mededeling op: ‘Wat?! Hahaha!’ Het imago van ‘niet al te snuggere playboy’ (het citaat is afkomstig uit een interview in Vrij Nederland) blijkt hardnekkig, en Boomsma kan daar wel begrip voor opbrengen: ‘Als ik zelf op straat zo’n opgeblazen figuur zie, koppel ik daar meteen een gebrekkige intellectuele ontwikkeling aan. Dat idee ziet diep, al is het niet terecht.’

Des te frappanter is de uitgevers keuze voor Boomsma als bloemlezer. De meeste samenstellers van bloemlezingen zijn zelf dichter: gepokt en gemazeld door de poëzie, in staat om kaf van koren te scheiden en daarom een gerechtvaardigde autoriteit. Deels verklaart dat het relatieve verkoopsucces van bloemlezingen (in tegenstelling tot veel poëziebundels, die zelden een tweede druk halen).

Maar op basis van welke criteria wordt een bloemlezing beoordeeld die is samengesteld door iemand die zijn bekendheid voornamelijk ontleent aan tv? Weinig mensen zullen weten dat Boomsma zelf ook dichterlijke aspiraties koestert. Afgelopen zomer debuteerde hij tijdens de Dichtersmarathon in de Tolhuistuin. Niet in zijn eentje op een podium ergens in een achterafzaaltje, maar tussen 29 ‘echte dichters’, zoals hij het zelf zei. Met een vertaling van Boris Ryzhy en zijn eigen ‘Jezusje danst door’ (over zo’n dashboardpoppetje op een veer) gooide hij zichzelf voor de leeuwen – en overleefde.

Het maakt nieuwsgierig. Naar Boomsma’s keuze en inleiding, maar ook naar de receptie en met name de verkoopcijfers. Heb je, om de poëzie te emanciperen, vooral een bekend gezicht met symmetrische bone structure nodig? We zullen zien.