Mapping World Literature

Een nieuw speeltje van Google. In het kader van een brainstorm van onderzoekers uit de Computational humanities en literatuurwetenschappers, hier gisteren aan de UvA, zat ik wat te spelen met de Books Ngram Viewer. Daarmee kun je een nog lang niet uitgegroeid, maar nu al duizelingwekkend corpus teksten doorzoeken: 4% van de ooit gedrukte boeken. Bijvoorbeeld Engelse fictie van tussen 1900 en 2000. Wie wil weten hoe dat corpus tot stand kwam, vindt daarover hier informatie. Wie dat voorlopig wel even gelooft, kan zich uitleven op de Books Ngram Viewer.

Heel leuk speelgoed: je kunt in de kortste keren allerlei patronen op je scherm tonen. Zo is de impact van de beide feministische golven op de Engelstalige fictie mooi zichtbaar te maken door bijvoorbeeld aanduidingen voor vrouwelijkheid in te tikken. En even snel sneuvelen allerlei intuïties die je per ongeluk voor zekerheden was gaan aanzien. Wat betekent het bijvoorbeeld voor alles wat er tot nu toe geschreven is over new sincerity dat de frequenties van woorden als sincerity, authentic, true… in Engelstalige fictie tegen het eind van het vorige millennium zeker geen stijgende lijn vertonen? Of toch?

Wist je trouwens dat Amsterdam omstreeks 1980 opeens heel veel voorkomt in Engelstalige fictie? En dat we het daarmee helemaal niet slecht doen tussen de grote Europese hoofdsteden (Casanova kan gerust zijn: Parijs steekt er met kop en schouders bovenuit)? En zelfs heel goed tussen steden als Brussel, Kopenhagen, Wenen en Warschau?

In een artikel over wereldliteratuur uit 2000 stelde Franco Moretti eens vast dat de huidige behoefte van literatuurwetenschappers om over (taal)grenzen heen te kijken een nieuw probleem met zich meebrengt. De traditionele Anglist of Neerlandicus wilde nog wel eens de indruk wekken overzicht te hebben over (een bepaalde periode in) ‘zijn’ of ‘haar’ letterkunde. We worden ons steeds beter bewust van de duizelingwekkende omvang van het domein dat we met de term ‘literatuur’ aanduiden. Bijvoorbeeld dankzij grote digitale tekstcorpora, of in de context van de globalisering, ook van de literatuurwetenschappen. Moretti: ‘Reading “more” is always a good thing, but not the solution’.